Kalm blijven bij een HYPO: herken de signaalen, reageer snel en voorkom herhaling

Krijg grip op hypo’s: leer de signalen herkennen en grijp meteen in met eenvoudige stappen zoals 15 gram snelle koolhydraten en na 15 minuten opnieuw meten. Je ontdekt praktische voorbeelden, wat te doen bij een ernstige hypo (glucagon/112) en veelgemaakte fouten die je makkelijk voorkomt. Met tips voor nazorg en preventie – van sport en nacht tot autorijden – en wanneer je je zorgteam inschakelt, blijf je veilig en zelfverzekerd in het dagelijks leven.

Wat is een HYPO (hypoglykemie)

Een hypo, voluit hypoglykemie, betekent dat je bloedsuiker te laag is om je lichaam en vooral je hersenen goed te laten werken. Meestal spreek je van een hypo als je glucose onder ongeveer 3,9 mmol/L zakt, maar je kunt al eerder klachten voelen of juist later, afhankelijk van je lichaam en hoe snel je waarde daalt. Typische signalen zijn trillen, zweten, hartkloppingen, honger, duizeligheid, hoofdpijn, wazig zien en prikkelbaarheid; bij een verdere daling kunnen verwardheid, slaapiness, spraakproblemen, toevallen of bewustzijnsverlies optreden. Een hypo ontstaat wanneer de balans tussen insuline, voedsel en beweging verstoord raakt, bijvoorbeeld door te veel insuline of sulfonylureumtabletten, een maaltijd overslaan, later of minder eten dan gepland, extra sporten of alcohol.

Vooral als je diabetes hebt en insuline gebruikt, loop je risico. Je lichaam probeert een daling op te vangen met tegenhormonen zoals adrenaline en glucagon, maar die reactie werkt niet altijd snel of sterk genoeg, zeker niet ‘s nachts of na intensieve inspanning. Heb je vaak hypos, dan kun je waarschuwingssignalen minder goed voelen (hypo-unawareness), waardoor een daling je sneller overvalt. Ook handig om te weten: een continue glucosesensor kan achterlopen op je werkelijke bloedglucose, vooral bij snelle dalingen. Een hypo vraagt dus om snelle herkenning en gerichte actie, zodat je je glucose veilig weer naar een normaal niveau brengt.

[TIP] Tip: Neem 15 gram snelle suikers; controleer bloedsuiker na 15 minuten.

Direct handelen bij een HYPO

Merk je hypo-symptomen of zie je een lage waarde, stop wat je doet en ga zitten. Controleer je glucose; bij een snelle daling of duidelijke klachten reageer je direct: neem 15-20 gram snelle koolhydraten (bijvoorbeeld 3-4 druivensuikertabletten, 150 ml gewone frisdrank of sap, of 1 eetlepel honing). Vermijd vetrijke of eiwitrijke snacks, die vertragen de opname. Wacht 15 minuten en meet opnieuw; nog laag of blijf je klachten houden, herhaal dan dezelfde dosis. Is je volgende maaltijd verder dan een uur weg, neem na herstel iets met langzame koolhydraten, zoals een boterham, om een nieuwe dip te voorkomen.

Rijd niet verder en pak geen fiets tot je waarden en klachten weer normaal zijn. Gebruik je een sensor en klopt de waarde niet met hoe je je voelt, prik dan in je vinger. Kun je niet slikken, ben je verward of raak je buiten bewustzijn, dan moet iemand in je omgeving glucagon toedienen (neusspray of injectie) en 112 bellen. Bij sporten kun je minder insuline nodig hebben; met een pomp kun je tijdelijk je basaal pauzeren, maar corrigeer eerst met snelle koolhydraten.

Snelle stappen en voorbeelden van snelle koolhydraten

Onderstaande tabel helpt je in één oogopslag kiezen welke snelle koolhydraten je kunt nemen bij een hypo en in welke portie. Richtlijn: volwassenen 15-20 g snelle koolhydraten; kinderen ±0,3 g/kg (max. 15 g), daarna na 15 minuten opnieuw meten.

Kern: neem 15-20 g snelle koolhydraten, meet na 15 minuten en herhaal zo nodig; vermijd light/zero en vetrijke snacks. Bij bewusteloosheid nooit iets laten drinken/eten: gebruik glucagon en bel 112.

Bij een hypo wil je snel, simpel en meetbaar handelen. Check je glucose en neem meteen ongeveer 15 gram snelle koolhydraten, want die worden snel opgenomen in je bloed. Praktische keuzes zijn 3-4 tabletten druivensuiker, 150 ml gewone frisdrank of vruchtensap, of 1 eetlepel honing of kristalsuiker (eventueel opgelost in water). Glucosegel of sportgel kan ook; kijk op het etiket hoeveel gram koolhydraten per portie zit en reken tot ongeveer 15 gram.

Wacht 15 minuten, meet opnieuw en herhaal dezelfde hoeveelheid als je nog laag zit of klachten hebt. Voelt je sensortraag aan of herken je duidelijke symptomen, vertrouw dan op hoe je je voelt en prik zo nodig in je vinger. Is je volgende maaltijd niet binnen een uur, neem daarna iets langzaams, zoals een boterham, om een nieuwe dip te voorkomen. Vermijd chocola, noten of volle melk: die werken te traag.

Ernstige HYPO: glucagon en 112

Bij een ernstige HYPO telt elke minuut. Herken de signalen en kom direct in actie met glucagon en 112.

• Herken de tekenen: verwardheid, niet (veilig) kunnen slikken, toevallen of bewustzijnsverlies.
• Bel direct 112; laat bij voorkeur een omstander bellen terwijl jij helpt.
• Dien meteen glucagon toe volgens de instructie (neusspray, voorgevulde pen of poederkit); effect vaak binnen 5-10 minuten.
• Leg de persoon in stabiele zijligging en geef niets te eten of drinken totdat veilig slikken mogelijk is.

Blijf rustig en volg de instructies van 112 en de gebruiksaanwijzing van je glucagon. Zorg dat naasten weten waar de set ligt en hoe ze deze gebruiken.

Veelgemaakte fouten die je voorkomt

Bij een hypo gaat het vaak mis door paniek. Je eet dan veel te veel, waardoor je later keihard omhoog schiet. Hou het bij ongeveer 15 gram snelle koolhydraten en herhaal alleen als je na 15 minuten nog laag zit. Kies geen chocola, notenpasta, yoghurt of andere vet- of eiwitrijke snacks; die werken te traag. Pak ook geen light frisdrank, daar zit geen suiker in. Reken niet blind op je sensor bij snelle dalingen, maar prik als je klachten niet kloppen met de waarde.

Bolus nooit voor de koolhydraten die je neemt om een hypo te behandelen en stap niet meteen weer in de auto of op de fiets. Sport niet door een hypo heen en ga niet slapen zonder te herchecken en zo nodig iets langzaams te nemen. Zorg dat je altijd snelle koolhydraten bij je hebt.

[TIP] Tip: Neem 15g snelle koolhydraten, controleer na 15 minuten, herhaal indien nodig.

Nazorg en bijsturen na een HYPO

Na het behandelen van een hypo check je na ongeveer 15 minuten opnieuw je glucose en herhaal je snelle koolhydraten als je nog laag zit of klachten hebt. Is je waarde weer oké en is je volgende maaltijd niet snel, neem dan iets met langzame koolhydraten zodat je niet opnieuw zakt. Blijf het eerste uur extra alert, want een rebound of nieuwe daling kan optreden, zeker na sport of alcohol. Rijd pas weer als je je helder voelt en je waarde stabiel boven je persoonlijke veiligheidsgrens ligt, met een extra hercontrole. Kijk daarna rustig terug: wat was de trigger? Te veel insuline, later eten, extra beweging, alcohol, een gemiste snack of een sensor die achterliep? Noteer tijdstip, waarde, wat je nam en hoe snel je herstelde; zo kun je patronen zien.

Bij terugkerende hypos kun je je insulinestanden, correctiefactor of koolhydraatratio bijsturen, tijdelijk basaal verlagen rond sport of ‘s nachts, en sensoralarmen iets ruimer zetten. Controleer je voorraad: voldoende druivensuiker en werkende glucagon. Heb je ernstige of frequente hypos, of voel je waarschuwingstekens minder goed, neem dan contact op met je zorgteam voor aanpassingen aan je schema.

Opnieuw meten en iets eten: wanneer en hoeveel

Na je eerste behandeling van een hypo wacht je ongeveer 15 minuten en meet je opnieuw. Zit je nog onder circa 3,9 mmol/L of voel je nog klachten, neem dan weer zo’n 15 gram snelle koolhydraten en hercheck na 15 minuten. Kom je boven je veiligheidsgrens en stabiliseert de waarde, dan eet je iets met langzame koolhydraten als je volgende maaltijd verder dan een uur weg is; denk aan 10-20 gram, afgestemd op je activiteit en lichaamsbouw.

Gebruik je een sensor, let dan op pijltjes en mogelijke vertraging bij snelle veranderingen; twijfel je, prik even in je vinger. Richt je op een veilige buffer, bijvoorbeeld >4,0-5,0 mmol/L, zeker als je nog gaat fietsen, autorijden of sporten. Bij herhaalde dips neem je iets extra’s en plan je de komende uren wat vaker een controle.

Oorzaken achterhalen en behandeling bijsturen

Na elke hypo kijk je terug: tijdstip, laatste insuline, hoeveel en wat je at, beweging, alcohol, warmte en sensorpijlen. Zo spot je patronen zoals te veel basaal, een te agressieve correctiefactor (hoeveel 1 eenheid je glucose verlaagt), een te strakke koolhydraatratio (gram koolhydraten per eenheid), te vroeg of te laat bolussen, insuline stapelen, vet- of eiwitrijke maaltijden met vertraagde stijging, of extra inspanning.

Bijsturen doe je gericht: verlaag rond sport of ‘s nachts tijdelijk je basaal 10-30%, maak je correctiefactor milder, versoepel je koolhydraatratio, schuif de bolustiming of deel je bolus op bij vetrijke maaltijden, zet je CGM-alarm iets hoger en plan zo nodig een snack. Wacht tussen correcties minstens 3 uur. Pas vaste doses op basis van 2-3 dagen data aan en overleg bij terugkerende of ernstige hypos.

Wanneer je contact opneemt met je zorgteam

Neem contact op met je zorgteam na een ernstige hypo waarbij je hulp nodig had of glucagon is gebruikt, bij terugkerende hypos (bijvoorbeeld meerdere per week) of bij nachtelijke dalingen die je slaap verstoren. Ook als je waarschuwingssignalen minder goed voelt, je vaak dips krijgt rond sport ondanks aanpassingen, of je sensor en vingerprik niet met elkaar stroken, is het tijd om te overleggen.

Bel als je zwanger bent of wilt worden, nieuwe medicatie gebruikt, ziek bent geweest of per ongeluk te veel insuline hebt genomen. Twijfel je aan je basaalstand, koolhydraatratio of correctiefactor, of belemmeren angst en onzekerheid je dagelijks leven, plan dan een afspraak. Deel je glucoseoverzichten, je doses en je acties, zodat je samen gericht kunt bijsturen.

[TIP] Tip: Neem 15g snelle koolhydraten; controleer na 15 minuten, corrigeer indien nodig.

HYPO’s voorkomen in het dagelijks leven

Voorkomen begint met balans tussen insuline, eten en beweging. Zorg voor regelmaat in je maaltijden, tel koolhydraten zo nauwkeurig mogelijk en stem je bolus-timing af op het soort maaltijd: bij snelle maaltijden eerder bolussen, bij vet- of eiwitrijk eten soms later of gespreid zodat je niet achteraf wegzakt. Vermijd insuline stapelen door correcties genoeg tijd te geven om in te werken. Gebruik je sensor, zet je lage alarm iets hoger als je vaak zakt en let op trendarrows; bij twijfel prik je even. Rond sport plan je vooruit: check vooraf, neem zo nodig extra koolhydraten, verlaag tijdelijk je basaal of je maaltijdbolus en houd na afloop extra controles, omdat je gevoeligheid nog uren verhoogd kan zijn.

Voor het slapengaan mik je op een veilige waarde zonder dalende pijlen; neem bij risico een kleine, langzame snack of pas je basaal aan. Met alcohol eet je erbij, check je vaker en zet je ‘s nachts een alarm. Warm weer en herstel van ziekte kunnen je insulinebehoefte verlagen, dus houd je doses flexibel. Check voor autorijden of je boven een veilige grens zit en neem altijd snelle koolhydraten mee. Door patronen te herkennen en tijdig bij te sturen, verklein je de kans op hypos en hou je je dag lekker soepel.

Sport en beweging zonder HYPO

Start met een plan: check vooraf je glucose en trendarrows en zorg voor een kleine buffer, bijvoorbeeld rond 6-8 mmol/L zonder snelle daling. Ga je binnen 2-3 uur na een maaltijd sporten, verlaag die maaltijdbolus vooraf 25-50% of neem extra koolhydraten. Met een pomp stel je 45-60 minuten vóór de inspanning een tijdelijke basaalverlaging in (ongeveer 20-50% minder); bij MDI neem je extra koolhydraten als alternatief.

Richt je tijdens duurinspanning op 15-30 gram koolhydraten per uur, afgestemd op intensiteit en je lichaamsbouw. Korte, felle sprints of krachtblokken kunnen je glucose juist even verhogen; corrigeer dat niet meteen. Na afloop blijft je gevoeligheid urenlang hoger, dus check vaker, zet je lage alarm iets hoger en overweeg een kleine langzame snack of lagere nachtstand. Neem altijd snelle koolhydraten mee.

Nachtelijke HYPO’s voorkomen

Nachtelijke HYPO’s voorkom je met een vaste routine voor het slapengaan en slimme instellingen. Met deze stappen verklein je de kans op dalingen in de nacht.

• Vaste bedtijd-check: bekijk je glucose én trendarrows in de CGM; mik op een veilige buffer van ongeveer 5,5-7,5 mmol/L zonder dalende pijlen; zet je lage alarm iets hoger en gebruik ‘suspend before low’ als je pomp dat kan.
• Na avond-sport of alcohol: neem een kleine langzame snack en overweeg een tijdelijke basaalverlaging (achtergrondinsuline) van 10-30% voor enkele uren; corrigeer terughoudend vlak voor het slapen om insuline stapelen te voorkomen.
• Bij late vet- of eiwitrijke maaltijden: verdeel of verlaag je bolus om een late dip te vermijden; leg snelle koolhydraten naast je bed en check extra bij nachtelijke onrust of zweten.

Stem deze maatregelen af op jouw dagelijkse schema en bespreek aanpassingen met je zorgteam. Zo slaap je rustiger en word je veiliger wakker.

Veilig autorijden, op werk en school

Voordat je gaat rijden check je je glucose en trendarrows; start pas als je veilig zit, bij voorkeur boven 5 mmol/L zonder dalende pijlen. Tijdens lange ritten plan je om de 2 uur een korte stop om te meten en zorg je dat snelle koolhydraten binnen handbereik liggen. Voel je hypo-symptomen of zit je laag, dan stop je meteen, behandel je de hypo en wacht je tot je klachten weg zijn en je waarde stabiel is voordat je weer verder rijdt.

Op werk en school plan je meetmomenten rond vergaderingen, toetsen en fysieke taken, zet je CGM-alarmen hoorbaar en zorg je voor een buddy die weet wat te doen. Vermijd gevaarlijk werk of machines bij een daling en houd altijd snelle koolhydraten en glucagon bereikbaar.

Veelgestelde vragen over wat te doen bij hypo

Wat is het belangrijkste om te weten over wat te doen bij hypo?

Een hypo (hypoglykemie) is een lage bloedsuiker, meestal <4 mmol/L. Herken signalen (zweten, trillen, honger, verwardheid) en handel direct: snelle koolhydraten, na 15 minuten herchecken, zo nodig herhalen. Ernstig? Glucagon toedienen en 112 bellen.

Hoe begin je het beste met wat te doen bij hypo?

Stop met wat je doet en meet. Neem 15-20 g snelle koolhydraten (glucosetabletten, 150-200 ml gewone frisdrank of sap, druivensuiker, honing). Na 15 minuten opnieuw meten; herhaal zo nodig. Onbewust? Geen eten/drinken: glucagon en 112.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij wat te doen bij hypo?

Te veel eten (rebound-hyper), kiezen voor light/zero drank, niet na 15 minuten hercontroleren, alleen blijven of autorijden, orale inname bij bewusteloosheid, geen langzame koolhydraten na herstel, oorzaken niet analyseren en behandeling/insuline niet bijsturen.